Schoongrondverklaring nodig? Dit moet je weten!
Bij bouw- en tuinprojecten komt het vaak voor dat grond moet worden afgevoerd. Hoewel het duidelijk is dat grond gescheiden moet blijven van puin, ben je misschien weleens tegen de term ‘schoongrondverklaring’ aangelopen. Deze verklaring kan belangrijk zijn om te bepalen of de grond die je afvoert schoon is of verontreinigd. In deze blog lees je alles wat je moet weten over schoongrondverklaringen: wat ze zijn, wanneer je ze nodig hebt, en hoe je er een kunt verkrijgen.
Wat is een schoongrondverklaring?
Een schoongrondverklaring is een document dat aangeeft dat een stuk grond vrij is van verontreinigingen. Dit certificaat is belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen schadelijke stoffen zoals PFAS (Poly- en Perfluorkoolstoffen) in de grond aanwezig zijn. Sinds 1 juli 2019 zijn de regels omtrent de aan- en afvoer van grond aangescherpt vanwege de bezorgdheid over PFAS. Deze chemicaliën zijn veelvoorkomend in alledaagse producten vanwege hun water- en vuilafstotende eigenschappen, maar ze zijn ook moeilijk afbreekbaar en schadelijk voor de omgeving.
De situatie van bodemvervuiling in Nederland
In Nederland is vervuilde grond geen zeldzaamheid. Door decennia aan industriële en agrarische activiteiten zijn er inmiddels honderdduizenden plekken waar de bodem verontreinigd is geraakt. Denk aan oude gasfabrieken, garages of plekken waar vroeger chemisch afval werd opgeslagen. Op ruim 250.000 locaties is sprake van ernstige bodemvervuiling. In sommige gevallen is de vervuiling zodanig dat er risico’s zijn voor de volksgezondheid of het grondwater. Juist daarom zijn de regels voor het afvoeren van grond aangescherpt. De overheid wil voorkomen dat vervuilde grond ongecontroleerd wordt verspreid, met alle gevolgen van dien.
Wanneer heb je een schoongrondverklaring nodig?
Of je een schoongrondverklaring nodig hebt, hangt af van de aard van je project. Bij nieuwbouw of vergunningsplichtige verbouwingen, zoals een uitbouw of het bouwen van een garage, is een verklaring verplicht. Dit omdat je in zulke gevallen meestal flink in de bodem ingrijpt. Bij projecten waarbij de grond ongemoeid blijft, zoals een dakkapel of opbouw, is een verklaring doorgaans niet nodig. Ook als je slechts kleine hoeveelheden grond afvoert bij bijvoorbeeld tuinonderhoud, kan de milieustraat in je gemeente dit accepteren zonder verklaring, al gelden daar per gemeente verschillende regels voor. Het is dus altijd verstandig om vooraf te checken wat de lokale richtlijnen zijn.
Toekomst van de schoongrondverklaring: blijft deze maatregel?
De Nederlandse overheid heeft in samenspraak met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) voorlopige normen vastgesteld voor PFOS en PFOA, die aanzienlijk hoger zijn dan de oorspronkelijke 0,1 microgram per kilo. Deze tijdelijke normen zijn bedoeld om te blijven gelden totdat er meer onderzoek is gedaan en definitieve waarden kunnen worden vastgesteld. Voor PFOS is bijvoorbeeld een tijdelijke achtergrondwaarde van 0,9 microgram per kilogram bodem aanbevolen, en voor PFOA 0,8 microgram per kilogram bodem.
Hoe kom je aan een schoongrondverklaring?
In sommige gevallen kun je eenvoudig een verklaring opvragen bij de gemeente. Dit is met name mogelijk wanneer je woning is gebouwd na 1992, veel gemeenten hebben dan namelijk al bodemonderzoek laten doen bij eerdere bouwprojecten. Heb je geen bestaande verklaring tot je beschikking, dan zul je een bodemonderzoek moeten laten uitvoeren. Hierbij worden op verschillende plekken in de bodem grond- en eventueel watermonsters genomen, die in een laboratorium worden geanalyseerd. Zo’n onderzoek kost gemiddeld tussen de 800 en 1.500 euro en neemt meestal enkele weken in beslag. Hoewel dit een investering is, voorkomt het latere vertragingen of juridische problemen.
Wat als de grond ernstig vervuild is?
Wanneer blijkt dat de grond op je perceel vervuild is, ben je niet altijd verplicht om die direct te saneren. Of dat wel of niet moet, hangt af van de ernst van de vervuiling en het moment waarop deze is ontstaan. Vervuiling die is ontstaan na 1987 valt onder de zorgplicht: je bent dan verplicht om de vervuiling aan te pakken, ongeacht de omvang. Bij vervuiling van vóór 1987 geldt een saneringsplicht alleen als het om meer dan 25 kubieke meter ernstig verontreinigde grond gaat. Bij verkoop van een woning moet je eventuele vervuiling altijd melden. Koper en verkoper hebben hierin allebei een verantwoordelijkheid: de koper heeft onderzoeksplicht, de verkoper meldingsplicht. In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij onrendabele sanering, kan de overheid de woning aankopen of een schadevergoeding toekennen.
Conclusie
Een schoongrondverklaring is geen administratieve formaliteit, maar een belangrijk onderdeel van veilig en verantwoord bouwen. Of je nu een uitbouw plant of een stuk tuin wilt afgraven, het is verstandig om je goed te verdiepen in de regels rond grondverzet. Zeker in een tijd waarin de aandacht voor milieu en gezondheid toeneemt, is het van belang om te weten waar je grond vandaan komt, en waar deze naartoe gaat.
Meer weten over een schoongrondverklaring?
Plan een gratis adviesgesprek voor meer informatie.
